mAh คืออะไร?
mAh (Milliamp-hour) หรือ มิลลิแอมป์-ชั่วโมง คือหน่วยวัด ความจุของแบตเตอรี่ — บอกว่ากระแสไฟฟ้าขนาดกี่มิลลิแอมป์ที่แบตเตอรี่จ่ายได้นาน 1 ชั่วโมง
| แบตเตอรี่ | ความจุ (mAh) | ใช้กับอะไร |
|---|---|---|
| 18650 (ทั่วไป) | 2,000 - 3,500 mAh | Arduino, IoT, ไฟฉาย |
| Lithium Polymer (LiPo) | 500 - 5,000 mAh | โดรน, อุปกรณ์พกพา |
| แบตตะกั่วกรด 12V | 7,000 - 20,000 mAh (7-20Ah) | ระบบรดน้ำ, ไฟฉุกเฉิน |
| Power Bank | 10,000 - 30,000 mAh | ชาร์จมือถือ |
| AA Alkaline | ~2,000 mAh | รีโมท, นาฬิกา |
คำนวณว่าแบตใช้งานได้นานแค่ไหน
ใช้สูตรง่าย ๆ:
เวลาที่ใช้งานได้ (ชั่วโมง) = ความจุแบต (mAh) / กระแสที่ใช้ (mA)
ตัวอย่างที่ 1: ESP32 + Soil Sensor
อุปกรณ์: ESP32 + Soil Moisture Sensor + ปั๊มเล็ก
ESP32 ปกติ: ~80 mA ESP32 Deep Sleep: ~10 µA (0.01 mA) Soil Sensor (อ่านครั้งเดียว): ~20 mA (0.5 วินาที) ปั๊ม DC (รดน้ำ 30 วินาที): ~1,000 mA (1A) ใช้แบต 18650 3.7V 3,000 mAh: Scenario A: เปิด ESP32 ตลอดเวลา (Deep Sleep เฉลี่ย) 80 mA × 24 ชม. = 1,920 mAh/วัน แบต 3,000 mAh ใช้ได้ ≈ 1.5 วัน ❌ Scenario B: Deep Sleep 99.9% + ทำงานวันละ 5 นาที สลีป 23 ชม. 55 นาที → 0.01mA × 23.9h = 0.24 mAh ทำงาน 5 นาที → 80mA × 0.083h = 6.64 mAh รดน้ำ 30 วิ → 1,000mA × 0.0083h = 8.3 mAh รวม/วัน ≈ 15 mAh **แบต 3,000 mAh ใช้ได้ ≈ 200 วัน** ✅
ตัวอย่างที่ 2: ปั๊มรดน้ำจากแบต 12V
แบตตะกั่วกรด 12V 7Ah (7,000 mAh) ปั๊ม Diaphragm 12V 2A (2,000 mA) รดน้ำวันละ 30 นาที (0.5 ชม.): ใช้ไฟต่อวัน = 2,000 mA × 0.5 ชม. = 1,000 mAh อยู่ได้ = 7,000 / 1,000 = 7 วัน ถ้าใช้ Solar Panel 20W ชาร์จกลางวัน 6 ชม.: กระแสชาร์จ ≈ 20W / 12V ≈ 1.67A = 1,670 mA ชาร์จ 6 ชม. ได้ = 1,670 × 6 ≈ 10,000 mAh ใช้ได้ไม่จำกัด (ตราบใดที่มีแดด) ✅
mAh vs Ah — ระวัง Units!
| หน่วย | ค่า | ใช้กับ |
|---|---|---|
| mAh | มิลลิแอมป์-ชั่วโมง | แบตเล็ก (18650, LiPo, มือถือ) |
| Ah | แอมป์-ชั่วโมง | แบตใหญ่ (ตะกั่วกรด, LiFePO4) |
1 Ah = 1,000 mAh เสมอ
ปัจจัยที่ทำให้อายุแบตลดลงในโลกจริง
- 🔥 อุณหภูมิ — ร้อนเกิน 40°C หรือเย็นเกิน 0°C ลดความจุ 10-30%
- 📉 Ageing — แบต Lithium เสื่อม ~20% ต่อปี
- ⚡ Voltage Drop — สายยาว แรงดันตก → อุปกรณ์ดึงกระแสเพิ่ม → แบตหมดเร็วขึ้น
- 🔋 Depth of Discharge (DoD) — แบต Lithium ไม่ควรจ่ายต่ำกว่า 3.0V (จ่ายหมด = เสีย)
- 📊 Efficiency Loss — Buck/Boost converter มี loss ~10-20%
กฎง่าย ๆ สำหรับงาน Smart Home DC 12V
- 🔹 ระบบที่ใช้ Deep Sleep (ESP32/8266) → แบต 18650 อยู่ได้เป็นเดือน
- 🔹 ระบบที่ต้อง เปิดรับส่ง data ตลอด → ต้องใช้ AC Adapter หรือ Solar + แบตใหญ่
- 🔹 ปั๊มรดน้ำวันละไม่กี่นาที → แบต 12V 7Ah + Solar 20W อยู่ได้ตลอด
- 🔹 ถ้าต้องการใช้แบต 1 ปีโดยไม่ชาร์จ → หาค่า mAh รวม แล้วหารด้วยกระแสเฉลี่ย
💡 Tip: ใช้ LiFePO4 12V แทนแบตตะกั่วกรด — น้ำหนักครึ่งเดียว อายุยืนกว่า 2-3 เท่า
⚠️ หมายเหตุ: เนื้อหาค้นคว้าและเรียบเรียงโดย Hermes AI — ข้อมูลทางเทคนิคควรตรวจสอบก่อนนำไปใช้งานจริง